Historia modelu Jelcz PR110M

Jelcz PR110M #003 podczas przejazdu specjalnego w Bielawie.
Tak wyobrażano sobie idealny autobus dla Polski według krajowych ekspertów od motoryzacji z przełomu lat 60. i 70., kiedy na ulicach królowały Jelcze 272MEX, zwane ogórkami, Syreny, Warszawy i pojedyncze duże Fiaty. Autobus został przygotowany dla Polski przez francuską firmę Berliet. Idea była bardzo nowoczesna jak na tamte czasy. Wystarczy porównać wygląd ogórka i przestronnego, bardzo oszklonego pojazdu. Założenie było takie, by bazując na istniejącym, nowoczesnym nadwoziu, powstała konstrukcja 12-metrowa, 3-drzwiowa, wykorzystująca zakupione już licencje na podzespoły - przede wszystkim silnik poziomy 680, skrzynię biegów ZF, amortyzatory Armstrong i inne imperialistyczne wynalazki. W 1972 roku władze PRL zakupiły licencję na nieistniejący autobus - hybrydę francuskiego nadwozia Berliet i polskich podzespołów. Berliet PR100 był francuską adaptacją konstrukcji niemieckiego Standardbusa - autobusem dwudrzwiowym, tylnosilnikowym, z obniżoną podłogą. W PR100 wyjątkowa była kanciasta karoseria, typowa dla samochodów lat 70. W Berliecie ochoczo przystąpiono do pracy i oto powstał model PR110 (prototyp w 1974 roku), którego produkcja ruszyła od 1975 roku i potrwała do 1992 roku. Nowoczesny autobus wykazał szereg niedomagań, zdaje się stąd, iż wszystko ruszyło tak naprawdę "na hurra". Stal z hut okazała się niskiej jakości, a konstrukcja podwozia - za słaba. WSK Mielec, produkująca silniki Leyland, nie przykładała się do jakości jednostek poziomych, koncentrując się na silnikach w wersji pionowej do Jelczy 315. I tak nowoczesny autobus z 11-litrowym silnikiem o mocy 185 KM i synchronizowaną skrzynią biegów S4-90 zawiódł użytkowników. Produkcję rozkręcano na dużą skalę, rocznie z fabryki od połowy lat 70. wyjeżdżało około 1000 autobusów (docelowy, nierealny plan wynosił 5000 sztuk). Stąd też największy boom dostaw Jelczy PR110 przypadł na lata 1977-1980. Wtedy to PR110 zdominował komunikację miejską w Warszawie, Łodzi, Krakowie, Lublinie i innych dużych miastach. Następnie nadeszło załamanie w produkcji. Jelcze PR110 kierowano teraz do mniejszych miast, gdyż większe ośrodki miejskie przyjmowały znaczne liczby Ikarusów w wersji krótkiej i przegubowej. Skomplikowana konstrukcja okazała się nie na miarę czasów, na co wpłynęło szereg niedomagań jakościowych. Jelczy PR110 wyprodukowano zapewne ponad 10 000 sztuk, z czego większość przypadać będzie na lata 1977-1981. Autobus ten w niczym nie ustępował, a nawet przewyższał, konkurencję w postaci Mercedesa O305 czy ówczesne MANy SL. Największym problemem tego autobusy było jego wykonanie, rzadko który egzemplarz przeżywał na drogach dłużej niż 10 lat.

Historia Jelcza PR110M #003

Wnętrze autobusu Jelcz PR110M
Autobus Jelcz PR110M #003 został wyprodukowany w Jelczańskich Zakładach Samochodowych w roku 1987 i od nowośći jeździł w Iławskiej komunikacji miejskiej. Został on fabrycznie wyposażony w silnik WSK Mielec SW680/78/1 z czterobiegową manualną skrzynią biegów Tczew. W latach dziewięćdziesiątych przeszedł pierwszy remont wykonany w fabryce w Jelczu i otrzymał wtedy oznaczenie PR110R. Drugą naprawę połączoną ze zmianą stylistyki nadwozia wykonano na początku lat dwutysięcznych. Autobus jeździł do roku 2015 w komunikacji miejskiej w Iławie i stamtąd został odkupiony. Obecnie wóz przechodzi powolne prace mające na celu przywrócenie oryginalnego wyglądu, jednakże nie zostały one jeszcze zakończone.

Parametry

Parametry
Wyprodukowany1987
Liczba miejsc ogółem110
Liczba miejsc siedzących35
Długość12000 mm
Wysokość3000 mm
Szerokość2550 mm
Masa własna9500 kg
Masa całkowita12000 kg
Moc silnikówWSK Mielec SW680 136kW
Jelcz PR110M podczas Nocy Muzeów 2016 we Wrocławiu.
Tył autobusu Jelcz PR110M. Zwraca uwagę nieoryginalna szyba tylna, jednakże jest to dość łatwe do poprawy
Jelcz PR110M #003 podczas przejazdu specjalnego w Bielawie.